Ölçüden temel kalıp: hangi ölçüler, ne kadar bolluk?

31 Ekim 2026 · 10 dakikalık okuma

Temel kalıp (blok), henüz hiçbir model detayı olmadan vücut ölçüsü ve bolluktan çizilen başlangıç kalıbıdır. Pens taşıma, kupa dikişi, pat ve yaka gibi model değişiklikleri onun üzerine yapılır. Temel kalıp doğruysa ondan türeyen modeller de iyi oturur; hatalıysa hata bütün modellere taşınır. Bu yazıda temel kalıp için hangi ölçülerin nasıl alınacağını ve ne kadar bolluk verileceğini anlatıyoruz.

Temel kalıp için gereken ölçüler

Üst beden, etek ve pantolon blokları için aşağıdaki ölçüler çoğu kalıp sisteminde ortaktır. Çevre ölçüleri tam çevre olarak alınır; kalıp yarım çizilse de hesap tam çevreyle yapılır.

Ölçüyü ince bir giysinin üzerinden, mezurayı sıkmadan ve yere paralel tutarak alın. Bele ince bir lastik bağlamak doğal bel hattını işaretler; boy ölçülerini bu bağa göre alırsınız. Şüphelendiğiniz ölçüyü ikinci kez alın.

Tablodaki terimlerin ayrıntılı tanımları için sözlükteki göğüs çevresi, bel çevresi, kalça çevresi, arka bel boyu ve ağ derinliği maddelerine bakabilirsiniz.

Sık yapılan ölçü hataları

• Karnı içeri çekmek ya da mezurayı sıkı tutmak: Bel ve göğüs küçük çıkar, giysi dar gelir.
• Pantolon belinden ölçmek: Pantolonun oturduğu yer çoğunlukla göbek ya da basen hizasıdır; doğal bel daha yukarıdadır.
• Mezuranın arkada kayması: Göğüs ve kalça ölçüsünde mezura arkada yukarı ya da aşağı kayarsa değer değişir.
• Birim karışıklığı: 36 cm yerine 360 (milimetre) ya da 3,6 yazmak. Kâğıt üzerinde gözden kaçan bu hata kalıbı bütünüyle bozar.
• Birbirini tutmayan ölçüler: Belin göğüsten belirgin büyük, kalçanın belden küçük yazılması çoğu zaman yanlış alana girilmiş bir değerdir. Gerçek bir vücut özelliğiyse kalıp buna göre uyarlanmalıdır.

Bolluk nedir?

Bolluk, giysi ölçüsü ile vücut ölçüsü arasındaki farktır. Nefes alma, oturma ve kol hareketleri için gereken hareket bolluğu ile tasarımın siluetini oluşturan model bolluğu olarak ikiye ayrılır. Esnek örme kumaşlarda giysi vücuttan küçük de olabilir; buna negatif bolluk denir.

Giysi göğüs çevresi = vücut göğüs çevresi + bolluk. Örneğin 92 cm göğse 10 cm bolluk verilen bir bluzun göğüs çevresi 102 cm olur; yarım kalıpta bu 51 cm’dir.

Gömlek, elbise ve ceket için tipik bolluk aralıkları

Aşağıdaki aralıklar dokuma kumaş içindir ve tam çevre üzerinden verilmiştir. Yaygın kalıp kitaplarında ve hazır giyim ölçü föylerinde görülen başlangıç değerleridir; kalıp sistemleri, markalar ve dönemin modası arasında farklar büyüktür. Tablo bir kural değil, ilk numune için bir başlangıç noktasıdır. Karşılaştırma için Draptex kalıp kütüphanesinin varsayılan değerleri de verilmiştir.

Bel ve kalçada bolluk modele göre daha çok değişir. Bele oturan elbise ve eteklerde bel bolluğu çoğunlukla 1–4 cm, kalça bolluğu 4–6 cm civarında başlar. Draptex’in pensli ve prenses kesim elbisesi “bele oturan” kesimde belde 4, kalçada 5 cm kullanır. Palto ve mont gibi üst katlarda bolluk, altına giyilecek katların kalınlığı kadar artar.

Bolluğu ne belirler?

• Kumaş: Sert ve kalın kumaş daha fazla bolluk ister; esnek kumaşta bolluk azalır, örmede sıfıra ya da eksiye iner.
• Altına ne giyilecek: Ceket gömleğin, palto ceketin üzerine giyilir; alttaki katın kalınlığı kadar bolluk eklenir.
• Kullanım: İş giysisi ve çocuk giysisi gibi hareketli kullanımlar, gece elbisesinden daha fazla hareket bolluğu ister.
• Siluet: Oversize ya da A kesim etkisi model bolluğuyla yaratılır ve hareket bolluğunun üzerine eklenir.
• Astar: Astar dış kumaştan biraz bol kesilir; aksi hâlde dış kumaşı çeker. Draptex’te ceket astarı kol altında 1 cm yükseltme, dikişlerde 0,5 cm bolluk ve arka ortada 2 cm pli payıyla üretilir.

Bolluk kalıba nasıl dağıtılır?

Temel kalıplar çoğunlukla yarım çizilir: tam çevredeki bolluğun yarısı yarım kalıba girer ve ön ile arka arasında paylaştırılır. Bolluğun hepsini yan dikişe koymak kol evini ve omuz hattını bozar; iyi bir sistem bolluğu sırt genişliği, kol evi genişliği ve göğüs genişliği arasında dağıtır.

Bel bolluğu verildikten sonra göğüs (ya da kalça) ile bel arasında kalan fark pens, prenses dikişi ve yan dikiş arasında bölüştürülür. Fark büyükse tek pens yerine iki pens ya da prenses dikişi daha düzgün oturur. Pensin nasıl taşındığını pens taşıma yazımızda anlattık.

Kol kafası bolluğu

Kol kafası bolluğu, kol kafası çevresinin kol evi çevresinden fazla olan kısmıdır. Kol takılırken bu fazlalık çekilerek dağıtılır ve kola omuz üzerinde yuvarlak bir form verir. Miktar giysiye ve kumaşa göre değişir:

Aralıklar kalıp kitaplarında ve atölye pratiğinde sık görülen başlangıç değerleridir. Sık dokunmuş, sert kumaş bolluğu kolay yedirmez; ince ve yumuşak kumaşta üst sınır kırışık yapabilir. İlk numunede kol kafasında büzgü ya da kırışık görürseniz bolluğu azaltın.

Kol kafası yüksekliği de oturuşu belirler. Yüksek kol kafası kolu daraltır ve omuzda temiz bir görüntü verir, ama kolu kaldırmayı kısıtlar. Alçak kol kafası kolu bollaştırır ve hareketi rahatlatır. Gömlekte alçak ve geniş, ceket ve elbisede daha yüksek kol kafası yaygındır.

Bolluğu çıtlarla işaretleyin: ön ve arka kol evi çıtları kol kafasındaki karşılıklarıyla eşleşmelidir. Bolluğun çoğu kol kafasının üst bölümüne dağıtılır; koltuk altına yakın bölgede kol ile kol evi neredeyse eşit tutulur. Draptex kol kafası bolluğunu önde %45, arkada %55 olarak dağıtır.

Serileme: bolluk bedenlerde nasıl kalır?

Temel kalıp bir baz bedende çizilir, diğer bedenler beden tablosundan elde edilir. Çoğu sistemde bolluk bütün bedenlerde aynı tutulur; giysinin karakteri böylece korunur. Bazı markalar büyük bedenlerde bolluğu artırır. Hangisini seçerseniz seçin, tablonuzda bedenler arası farkların düzenli olduğunu kontrol edin: 40 bedeninin göğsü 38’inkinden küçükse ya da tek bir bedende artış diğerlerinden çok büyükse, sorun kalıpta değil tablodadır. Serilemenin mantığını serileme kuralları yazımızda bulabilirsiniz.

Ölçüye özel (MTM) kalıp

Kişiye özel kalıpta aynı temel kalıp tek bir kişinin ölçüleriyle çizilir. Burada iki şey belirleyicidir: ölçülerin doğru alınması ve bolluğun kişiye göre seçilmesi. Hazır giyim tablosu ortalama bir vücudu tarif eder; gerçek kişide omuz eğimi, duruş ve göğüs–bel farkı ortalamadan sapabilir. Bu yüzden ilk dikim bir prova olmalı, provadaki düzeltmeler kalıba işlenmelidir.

Ölçü girerken en sık hata birim ve alan karışıklığıdır. Bir ölçü kontrolü, göğüsten büyük yazılmış bir beli ya da milimetreyle girilmiş bir boyun ölçüsünü kalıp çizilmeden yakalar.

Draptex kalıp kütüphanesiyle temel kalıp

1. Şeritteki “Blok üret” düğmesiyle ya da komut paletinden (Ctrl+K) “Temel kalıp üret” ile kütüphaneyi açın; Kadın, Erkek ya da Çocuk grubundan kalıbı seçin. Klasik beden, kol, etek ve pantolonun yanında kadın, erkek ve çocuk gömleği; pensli, prenses kesim ve A kesim elbise; kadın ve erkek ceket ile çocuk kalıpları bulunur.
2. Kalıbın ayarlarını belirleyin: bolluk (Dar, Normal, Rahat), boy, kol kafası yüksekliği ve bolluğu, yaka ve manşet; cekette pervaz ve astar gibi.
3. Ölçüleri girin. Her ölçünün yanındaki “?” düğmesi mankende ölçünün nereden ve nasıl alınacağını gösterir. Çelişen ya da yanlış birimde girilen ölçüler hemen uyarılır, birim hatası tek tıkla düzelir.
4. Önizlemede parçaları ve kesim notlarını kontrol edip “Oluştur” deyin. Kalıp ölçü tablosundaki bütün bedenlerle gelir; her beden kendi ölçüsüyle çizilir. Çocuk (92–164) ve erkek (46–56) kalıpları kendi beden tablolarıyla açılır.
5. Kişiye özel dikimde Ölçüye özel (MTM) penceresinde müşterinin ölçülerini girin; kütüphane kalıbı aynı ayarlarla bu ölçülere göre yeniden çizilir. Dikiş rehberi her kalıp için dikiş sırasını, makine ve ütü notlarını verir.

Ekran görüntüleri için özellikler ve kalıp hazırlama sayfalarına bakın. Beden numaralarını farklı sistemler arasında karşılaştırmak için beden çevirici aracını kullanabilirsiniz.